Bulut ve altyapı tedarikçisi değerlendirme formu: satın alma rehberi
Nanda Teknoloji Mühendislik Ekibi · · 6 dk okuma
Kısaca
Bulut ve altyapı tedarikçisini karşılaştırmanın güvenilir yolu, kriterleri önceden belirleyip ağırlıklandırmak ve her adaya aynı soruları sormaktır. Teknik yeterlilik, güvenlik ve uyum, sürdürülebilirlik, sözleşme koşulları ve çıkış planı birlikte puanlanmalıdır.
Bulut ve altyapı tedarikçisini seçerken yapılacak en değerli iş, fiyat tekliflerine bakmadan önce kriterleri ve ağırlıkları yazılı hale getirmek, sonra her adaya aynı soruları sorup aynı ölçekle puanlamaktır. Aksi halde karar, en etkileyici sunumu yapan ya da en ucuz görünen teklife kayar; sonrasında ortaya çıkan süreklilik, güvenlik ve çıkış sorunları ise sözleşme imzalandıktan sonra çözülemez. Bu yazı, teknoloji satın alma yöneticilerinin doğrudan kullanabileceği bir değerlendirme formu sunuyor: kriter grupları, puanlama tablosu, adaylara sorulacak sorular, belge doğrulama adımları ve kırmızı bayraklar. Formu kendi ortamınıza göre ağırlıklandırarak RFP ekine koyabilirsiniz.
Değerlendirmeye başlamadan önce: ihtiyacı yazın
Tedarikçiyi değil, önce kendi ihtiyacınızı tanımlayın. Aşağıdaki bilgiler olmadan yapılan karşılaştırma yüzeysel kalır:
- Taşınacak iş yükleri ve kritiklik seviyeleri (iş durursa etki ne olur?).
- Süreklilik hedefleri: kabul edilebilir kesinti ve veri kaybı süreleri (RTO ve RPO mantığıyla).
- Veri sınıfları: kişisel veri, ticari sır, düzenlemeye tabi veri var mı?
- Büyüme beklentisi ve kullanım dalgalanması.
- İç ekibin işletme kapasitesi: neyi kendiniz yapacaksınız, neyi devredeceksiniz?
- Mevcut sistemlerle entegrasyon ve bağımlılıklar.
Bu özet bir sayfayı geçmemeli ve tüm adaylara aynı biçimde iletilmelidir. İç ekibin hazırlığı ve önceliklendirme için CIO yol haritası yazısındaki envanter ve risk yaklaşımı yararlıdır.
Değerlendirme kriterleri ve örnek ağırlıklar
Aşağıdaki tablo bir başlangıç şablonudur. Ağırlıkları kendi önceliklerinize göre değiştirin; toplam 100 olmalıdır. Rakamlar örnektir, bir standart değildir.
| Kriter grubu | Örnek ağırlık | Ne sorulur? |
|---|---|---|
| Teknik yeterlilik ve mimari | 20 | İş yükünüze uygun mimari, performans, ölçekleme, ağ |
| Süreklilik ve felaket kurtarma | 20 | Yedeklilik, yedekleme, DR yaklaşımı, test uygulaması |
| Güvenlik ve uyum | 20 | Erişim kontrolü, şifreleme, günlükleme, veri yerelliği, KVKK |
| Hizmet ve destek modeli | 15 | SLA, destek kanalları, çalışma saatleri, yükseltme süreci |
| Sözleşme ve ticari şartlar | 10 | Fiyat şeffaflığı, değişiklik şartları, yaptırımlar |
| Çıkış ve taşınabilirlik | 10 | Veri geri alma, standart formatlar, bağımlılık |
| Referans ve sürdürülebilirlik | 5 | Benzer proje deneyimi, kurumsal istikrar |
Her kriteri 1–5 arası puanlayıp ağırlıkla çarpın. Puanı veren kişiyi ve gerekçeyi kaydedin; farklı değerlendiricilerin puanlarını karşılaştırmak, önyargıları azaltır.
Her kriter grubunda sorulacak sorular
Teknik yeterlilik
- İş yükümüz için önerdiğiniz mimariyi ve olası tek hata noktalarını çizerek anlatır mısınız?
- Kaynakları ne kadar sürede artırıp azaltabiliyoruz? Bunun sınırı ve maliyeti nedir?
- Ağ bağlantısı, bant genişliği ve gecikme için hangi seçenekler var?
- Performans sorunlarında hangi izleme verisine erişebiliyoruz?
Süreklilik ve felaket kurtarma
- Yedekleme nasıl yapılıyor, nerede saklanıyor, değişmezlik (immutability) uygulanıyor mu?
- Geri yükleme testlerini kim, ne sıklıkla yapıyor ve sonuçları paylaşıyor musunuz?
- Felaket durumunda hedef süreler nasıl yazılıyor ve nasıl kanıtlanıyor? Ayrıntı için felaket kurtarma merkezi kapsamını da inceleyin.
Güvenlik ve uyum
- Yönetici erişimi nasıl kontrol ediliyor: çok faktörlü doğrulama, oturum kaydı, en az yetki?
- Verilerimiz hangi lokasyonlarda tutulur ve işlenir; bunu sözleşmeyle taahhüt eder misiniz?
- Güvenlik olaylarında bildirim süreniz ve süreciniz nedir?
- Hangi bağımsız denetim veya sertifikalara sahipsiniz? Kapsamı ve geçerlilik tarihi nedir?
Veri yerelliği ve KVKK boyutu için yerli bulut ve KVKK yazısına, genel kriter seti için bulut sunucu seçim kriterleri yazısına bakabilirsiniz. Resmi yükümlülükler için KVKK Kurumu ve hukuk danışmanınızın görüşü esastır.
Hizmet ve destek
- Destek hangi kanallardan, hangi saatlerde verilir? Kritik olaylarda doğrudan teknik uzmana ulaşabiliyor muyuz?
- SLA’daki ölçüm yöntemi nedir; ihlalde ne olur?
- Planlı bakım bildirimi nasıl yapılır?
Operasyonun bir kısmını devretmeyi düşünüyorsanız, yönetilen hizmetler (MSP) yazısındaki sorumluluk paylaşım tablosunu forma ek olarak kullanın.
Sözleşme ve çıkış
- Fiyatlandırmada hangi kalemler değişken? Ek ücretler neler (veri çıkışı, destek, ek kapasite)?
- Sözleşme süresi, uzama ve fesih koşulları nelerdir?
- Sözleşme bittiğinde verimizi hangi formatta, ne kadar sürede ve hangi koşullarla geri alırız?
- Alt yüklenici (taşeron) kullanılıyor mu ve hangi işler için?
Belge ve iddia doğrulama
Tedarikçinin sunduğu her iddia kanıtlanabilir olmalıdır. Pratik adımlar:
- Belgeleri kontrol edin: Sertifika ya da denetim raporunun kapsamının sizin kullanacağınız hizmeti ve lokasyonu içerdiğini doğrulayın; geçerlilik tarihine bakın.
- Referans görüşmesi yapın: Benzer büyüklük ve iş yükünde bir müşteriyle konuşun. Sorun yaşandığında sağlayıcının nasıl davrandığını sorun.
- Pilot isteyin: Önceden yazılmış başarı ölçütleriyle (performans, geri yükleme süresi, destek yanıtı) kısa bir deneme yapın.
- Sözleşme taslağını erken isteyin: Pazarlık sırasında değil, değerlendirme aşamasında inceleyin.
- Güvenlik anketi uygulayın: Standart bir güvenlik soru setiyle yanıtları yazılı alın. Çerçeve olarak NIST Siber Güvenlik Çerçevesi başlıklarından yararlanılabilir.
Kırmızı bayraklar
Aşağıdaki işaretler, adayı elemek için tek başına yeterli olmasa da dikkatle sorgulanmalıdır:
- Sorulara somut yanıt yerine genel pazarlama dili ile karşılık verilmesi.
- SLA’nın yalnızca “çaba” vaat etmesi, ölçüm yöntemi ve yaptırım içermemesi.
- Veri lokasyonu ya da alt yüklenici sorularının geçiştirilmesi.
- Çıkış koşullarının sözleşmede hiç yer almaması.
- Geri yükleme veya felaket kurtarma testlerinin hiç yapılmaması ya da paylaşılmaması.
- Referans vermekten kaçınılması.
- Fiyatın anlaşılmaz kalemlerden oluşması; toplam sahip olma maliyetinin hesaplanamaması.
Örnek senaryo: puanlama nasıl işler?
Orta ölçekli bir üretim şirketinin ERP sunucularını taşıyacağını varsayalım. İş yükü kritiktir, kişisel veri içerir ve iç ekip küçüktür. Satın alma, BT, bilgi güvenliği ve hukuk temsilcilerinden oluşan dört kişilik bir kurul kurulur. Ağırlıklar şöyle değiştirilir: süreklilik ve güvenlik grupları yükseltilir, referans grubu düşürülür. Her aday aynı yazılı soru setini yanıtlar; kurul üyeleri bağımsız puan verir, ardından puanlar bir toplantıda karşılaştırılır.
Bu toplantının asıl faydası, puan farklarının nedenlerini konuşmaktır. Örneğin güvenlik temsilcisi bir adaya erişim kontrolü için düşük, BT temsilcisi yüksek puan vermiş olabilir; tartışma, yanıtın belirsiz olduğunu ve ek soru gerektiğini ortaya çıkarır. Böylece karar bir kişinin izlenimine değil, kayıtlı gerekçelere dayanır. Son aşamada en yüksek puanlı iki aday pilota alınır ve pilot sonuçları puana yansıtılır.
Toplam sahip olma maliyeti nasıl çıkarılır?
Tekliflerin karşılaştırılabilir olması için aynı kalemleri aynı döneme yaymak gerekir. Şu kalemleri her aday için ayrı satır olarak isteyin:
- Altyapı kullanım bedeli (sabit ve değişken kısımlar).
- Kurulum, geçiş ve entegrasyon çalışmaları.
- Yedekleme, felaket kurtarma ve güvenlik hizmetlerinin ayrı bedelleri.
- Destek ve yönetilen hizmet bedelleri; kapsam dışı işlerin birim ücretleri.
- Ağ ve veri çıkış ücretleri.
- Sözleşme dönemi sonunda çıkış ve taşıma maliyeti.
- İç ekibin harcayacağı zaman; bunu da kabaca hesaba katın.
Tabloyu üç-beş yıllık bir ufukla hazırlayıp büyüme senaryosuyla (örneğin kapasite iki katına çıkarsa) tekrar hesaplayın. Yalnızca ilk yılın birim fiyatına bakan karşılaştırma, çoğu zaman yanıltıcıdır.
Yaygın hatalar
- Önce teklif, sonra kriter: Kriterleri tekliflere bakarak yazmak, kararı önyargılı yapar.
- Yalnızca birim fiyata bakmak: Çıkış, destek ve ek hizmet maliyetleri toplamı değiştirir.
- Tek değerlendirici: Teknik, güvenlik, hukuk ve finans temsilcilerinin birlikte puanlamaması.
- Kritik iş yükünü pilotsuz taşımak.
- Sözleşme ekini imzadan sonra düşünmek: SLA ve veri koşulları ana sözleşmenin parçası olmalıdır.
- Tedarikçi çeşitliliğini dikkate almamak: Tek sağlayıcıya aşırı bağımlılık, riski artırır; gerekirse kritik yükler için yedekli düzen planlayın.
Karar özeti
- İhtiyaç özetini ve veri sınıflarını yazın.
- Kriter gruplarını ve ağırlıkları değerlendirmeden önce sabitleyin.
- Tüm adaylara aynı soruları sorun, yazılı yanıt alın.
- Belgeleri, referansları ve pilot sonuçlarını doğrulayın.
- Sözleşme ve çıkış koşullarını değerlendirmenin parçası yapın.
- Puanları birden fazla kişiyle verin, gerekçeleri kaydedin.
- Kırmızı bayrakları açık biçimde işaretleyin.
Nanda Teknoloji ile ilerlemek
Nanda Teknoloji bu tür projelerde keşif, tasarım, geçiş ve işletim adımlarını yürütür. Değerlendirme sürecinde Nanda Teknoloji’yi de aday olarak ele alıyorsanız, yukarıdaki sorularla ihtiyaçlarınızı netleştirmenizi öneririz; bulut altyapısı, süreklilik ve işletim kapsamlarını bulut sunucu ve yönetilen hizmetler sayfalarından inceleyebilirsiniz.